Το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς.

            Πάντοτε οι άνθρωποι και οι γιατροί πιστεύαμε πως η στενοχώρια, το υπερβολικό άγχος ήταν βλαπτικό για την καρδιά. Αναπτύχθηκαν μάλιστα διάφορες θεωρίες και υποθέσεις για το μηχανισμό με τον οποίο το άγχος προξενεί βλάβες στην καρδιά μας. Όμως, ως πριν από μερικά χρόνια, δεν είχαμε χειροπιαστές αποδείξεις. Πριν από περίπου δέκα χρόνια πρώτοι περιέγραψαν το σύνδρομο αυτό οι Ιάπωνες, αναγνώρισαν τη συσχέτισή του με το ξαφνικό και υπερβολικό συναισθηματικό στρες και το έδωσαν το όνομα «Σύνδρομο της ραγισμένης Καρδιάς» ή Τακοτσούμπο μυοκαρδιοπάθεια, από το σχήμα που παίρνει η αριστερή κοιλία μετά την προσβολή της (παρομοιάζεται με στενό λαιμό πιθάρι ή και με μπαλόνι). Από τότε όλο και συχνότερα περιγράφονται ανάλογα περιστατικά σε όλο τον κόσμο με τα περισσότερα μέχρι στιγμής να τα έχουν συλλέξει (δεκαεννιά τον αριθμό) οι γιατροί του Νοσοκομείου Johns Hopkins της Βαλτιμόρης. Η αναγνώριση του συνδρόμου σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στη χρήση του υπερηχογραφήματος. Αυτό σημαίνει πως τέτοια περιστατικά υπήρχαν ασφαλώς και πριν από την εφαρμογή των υπερήχων στην καρδιολογία, αφού οι καημοί και το άγχος  συνόδευαν πάντοτε τη ζωή των ανθρώπων, παρέμειναν όμως αδιάγνωστα. Άρα, από εδώ και εμπρός αναμένεται να πολλαπλασιαστούν παρόμοια περιστατικά.

            Το σύνδρομο εκδηλώνεται με την κλινική εικόνα του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου, δηλαδή με έντονο πόνο στο στήθος και δύσπνοια, πιθανόν δε να προκύψει πνευμονικό οίδημα και καρδιογενές Shock. Το Ηλεκτροκαρδιογράφημα παρουσιάζει ανάσπαση του κύματος ST και αντιστροφή του κύματος Τ, όπως και στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Τα καρδιακά ένζυμα είναι αυξημένα, όχι όμως σε τόσο υψηλές τιμές όπως στο έμφραγμα. Οι κατεχολαμίνες (αδρεναλίνη και νοραδρεναλίλη) βρίσκονται αυξημένες 2 με 3 φορές παραπάνω από εκείνες που βρίσκονται στο  έμφραγμα και 7 ως 34 φορές υψηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα. Στο υπερηχοκαρδιογράφημα διαπιστούται η χαρακτηριστική αλλαγή στη μορφολογία της αριστεράς κοιλίας, η οποία μοιάζει με ανάποδο πιθάρι με στενό το κάτω στόμιό του, επειδή η κορυφή και ολόκληρη η αριστερή κοιλία παρουσιάζει υποκινησία ή ακινησία, ενώ συστέλλονται φυσιολογικά μόνο τα βασικά τμήματα της αριστερής κοιλίας. Μια τέτοια εικόνα συνοδεύεται από ελάττωση της συνολικής συστολικής λειτουργίας δηλαδή του κλάσματος εξώθησης της αριστερής κοιλίας και με άλλα λόγια αναπτύσσεται σοβαρού βαθμού συστολική δυσλειτουργία αυτής (καρδιακή ανεπάρκεια). Η στεφανιογραφία δεν ανακαλύπτει στενωτικές βλάβες των στεφανιαίων αγγείων, η μαγνητική τομογραφία δε δείχνει μόνιμες βλάβες του μυοκαρδίου και η βιοψία βρίσκει αλλοιώσεις του μυοκαρδίου συμβατές με βλάβες που προκαλούνται από τις κατεχολαμίνες και όχι από έμφραγμα.

            Οι ασθενείς ανακάμπτουν πολύ πιο γρήγορα σε σύγκριση με τους ασθενείς που έπαθαν έμφραγμα παρά το γεγονός ότι η αρχική εικόνα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Σε λίγες μέρες όλες οι παραπάνω μεταβολές εξαφανίζονται και το μυοκάρδιο αναλαμβάνει πλήρως. Το γεγονός αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό και τονίζει την ανάγκη των γιατρών να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν το σύνδρομο αυτό και να το διαχωρίζουν από το έμφραγμα, αφού το τελευταίο απαιτεί στην οξεία φάση του επείγουσα και ειδική θεραπεία και στη συνέχεια χρόνια προσεκτική αντιμετώπιση των συνεπειών του. Η θεραπεία του συνδρόμου του υπερβολικού συναισθηματικού στρες απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή με ελάχιστα φάρμακα (ενδείκνυται η χορήγηση αποκλειστών των β- υποδοχέων, ασπιρίνης και διουρητικών για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων καρδιακής ανεπάρκειας).

            Καταστάσεις οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση του συνδρόμου της ραγισμένης καρδιάς είναι: Η είδηση αιφνιδίου θανάτου ενός αγαπητού ή συγγενικού προσώπου, η διάγνωση μιας εξαιρετικά σοβαρής αρρώστιας, η ανακοίνωση οικονομικής καταστροφής (π.χ. απώλεια μεγάλου χρηματικού ποσού στο χρηματιστήριο ή σε τυχερά παιχνίδια), οι σκληρές αντιπαραθέσεις και διαμάχες σε δικαστικούς αγώνες, η ύπαρξη ενδοοικογενειακής βίας, ο φόβος και το άγχος σε μια επικείμενη δημόσια εμφάνιση, ένα σοκ από μια μεγάλη έκπληξη, μια έντονη ψυχική ταραχή σε θύματα κλοπής. Οποιαδήποτε από αυτές τις στρεσσογόνες καταστάσεις προηγείται αμέσως πριν από την εμφάνιση του συνδρόμου και είναι ο λόγος της έναρξής του επειδή προκαλεί υπερέκκριση κατεχολαμινών, στις οποίες πιθανότατα οφείλεται ο σπασμός των μεγάλων επικαρδιακών στεφανιαίων αγγείων ή και των μικρών αγγείων της στεφανιαίας κυκλοφορίας. Οι αυξημένες κατεχολαμίνες προκαλούν και άμεση βλάβη των καρδιακών κυττάρων η οποία στην περίπτωση αυτή είναι ανατάξιμη. Μπορούμε να πούμε ότι προκαλείται ένα είδος προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των μυϊκών κυττάρων, χωρίς αυτά να υφίστανται μόνιμη βλάβη, παρόμοια με εκείνη που περιγράφεται και στο έμφραγμα του μυοκαρδίου και που εντοπίζεται στη περιφέρεια αυτού ως ισχαιμία (Stunning).  Η λειτουργία και των κυττάρων αυτών αποκαθίσταται ύστερα από λίγες ημέρες από τη φυσιολογική τους επαναιμάτωση.  Η ερμηνεία που δίνεται για την εντόπιση της βλάβης μόνο στο μέσον και την κορυφή της αριστερής κοιλίας είναι ότι εκεί υπάρχει μεγαλύτερη πυκνότητα των β-αδρενεργικών υποδοχέων. Το σύνδρομο εμφανίζεται συχνότερα σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες, αλλά έχει περιγραφεί και σε νεότερες γυναίκες όπως και σε άνδρες.

            Έτσι, λοιπόν, η μεγάλη στενοχώρια και το αιφνίδιο και έντονο συναισθηματικό στρες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό καρδιακό σύνδρομο, το οποίο  να αποδειχθεί «ανώδυνο» και περαστικό, χωρίς δηλαδή να αφήσει τις συνέπειες του εμφράγματος, με την προϋπόθεση όμως, ότι δεν θα προϋπάρχουν στο άτομο, που δέχτηκε το έντονο στρεσσογόνο ερέθισμα αποφρακτικές βλάβες στα στεφανιαία του αγγεία. Αν όμως προϋπάρχουν τέτοιες βλάβες είμαι βέβαιος πως το άτομο δεν θα αποφύγει το έμφραγμα. Για το λόγο αυτό ο καθένας μας θα πρέπει να μην είναι βιαστικός να αποκαλέσει ένα στεφανιαίο επεισόδιο ως σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς από το γεγονός και μόνο, ότι είχε προηγηθεί της κλινικής εκδήλωσής του ένα έντονο συναισθηματικό στρες. Αν τυχόν γίνει ένα τέτοιο λάθος οι συνέπειες για τον ασθενή που θα έχει πάθει έμφραγμα του μυοκαρδίου θα είναι τρομερά δυσάρεστες αφού η αντιμετώπισή αυτού είναι εντελώς διαφορετική και επιβάλλεται να γίνει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα μετά την εκδήλωσή του.

    

                                              14-02-2014                           G.D.